Piątek – 17 października
Po śniadaniu w hotelu, nasi pielgrzymi wyruszyli autokarem do katakumb św. Kaliksta (Catacombe di San Callisto). Po drodze minęli m.in. „Obelisk XX wieku” (obelisk Novecento) w pobliżu hali sportowej i Stadionu Flaminio oraz „Obelisk Marconiego”, ustawiony z okazji Olimpiady w Rzymie w 1960 r. Jechali Drogą Appijską (Via Appia Antica), przy której znajdują się m.in. wspomniane katakumby.
Po drodze minęli kościółek „Domine Quo Vadis”. Jest to popularna nazwa kościoła Najświętszej Marii Panny w Palmis (Chiesa di Santa Maria delle Piante) znajdującego się na południowy wschód od historycznego centrum Rzymu ok. 800 m za bramą św. Sebastiana (Porta San Sebastiano). Kościółek znajduje się przy via Appia Antica 51. Jest związany ze stopami Jezusa. W głębi kościółka na posadzce jest umieszczona kopia stóp Jezusa, które według tradycji Jezus zostawił na drodze via Appia Antica po spotkaniu się ze św. Piotrem, który zamierzał opuścić Rzym w obawie przed prześladowaniami. Pisał o tym Henryk Sienkiewicz w swojej powieści „Quo vadis”.
Około godz. 9.30 nasza grupa dotarła do katakumb Świętego Kaliksta (Catacombe di San Callisto). Jest to część starożytnych rzymskich katakumb, miejsca spotkań i pochówków chrześcijan. Z polecenia biskupa Rzymu Zefiryna (198-217) cmentarzem tym miał się opiekować diakon, późniejszy biskup Rzymu Kalikst. Z czasem katakumby rozprzestrzeniły się na kilku poziomach o długości 20 kilometrów. W przybliżeniu jest tam pół miliona grobów, a teren zajmuje 35 hektarów.
Widać, że zwiedzanie katakumb poszło sprawnie, bo już po niecałej godzinie cała grupa zebrała się na Eucharystii. We wnętrzu „katakumbowej” kaplicy nasi proboszczowie (razem z innymi księżmi) celebrowali Mszę św. tak, jak czynili to pierwsi chrześcijanie.
Po wizycie w katakumbach cała grupa pojechała autokarem do bazyliki św. Pawła za Murami, aby zwiedzić bazylikę, przejść przez kolejne DRZWI ŚWIĘTE roku jubileuszowego i modlić się przy grobie i relikwiach św. Pawła Apostoła.
Na początku IV w. Konstantyn Wielki zbudował bazylikę ponad grobem św. Pawła, który znajdował się przy Via Ostiense (kiedyś starożytna droga do portu Ostia Antica), około 2 km za murami Aureliana otaczającymi Rzym, stąd nazwa świątyni.
Dzisiejszy wygląd kościoła to efekt rekonstrukcji zakończonej w 1854 r. W lipcu 1823 r., podczas prowadzenia prac dekarskich został zaprószony ogień. Pożar zniszczył prawie całą bazylikę. Podjęto odbudowę, starając się zachować pierwotny kształt świątyni. Bazylika ma wymiary 131x65 m i podzielona jest na 5 naw, przy pomocy ustawionych w rzędach 80 kolumn. Przed bazyliką znajduje się dziedziniec zamknięty granitową kolumnadą (150 kolumn). Na środku placu stoi figura św. Pawła z mieczem. Świątynię poprzedza narteks, nad którym widoczna jest fasada ozdobiona złotą mozaiką. Pomiędzy oknami umieszczono wizerunki czterech proroków: Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela i Daniela. Nad nimi pas ze sceną, w której Baranek Boży poi trzodę w czterech rzekach – symbolu czterech Ewangelii. Tympanon wieńczący fasadę ozdobiony jest mozaiką z Chrystusem na tronie, otoczonym przez Świętych Piotra i Pawła. Do bazyliki prowadzi 5 portali drzwiowych, w tym ten najważniejszy Porta Santa – czyli Święta Brama, otwierana tylko w Roku Jubileuszowym. Na drzwiach widnieją sceny ze Starego i Nowego Testamentu, wykonane w 1070 r. Nasi pielgrzymi przeszli przez nie około godz. 12.00. W niszach między portalami stoją posągi św. św. Piotra i Pawła. W bazylice znajdują się mozaiki przedstawiające portrety wszystkich papieży, od św. Piotra po Franciszka, umieszczone wzdłuż ścian naw. Jest to rekonstrukcja cyklu, którego tradycja sięga V w.; oryginalna seria fresków została zniszczona przez pożar w 1823 r., a obecne mozaiki powstają od połowy XIX w. Według tradycji, gdy skończy się miejsce na kolejne portrety, nastąpi koniec świata. W bazylice planowane jest umieszczenie mozaiki z wizerunkiem papieża Leona XIV. Górne partie naw i transeptu zdobi 36 fresków ze scenami z życia św. Pawła.
Pod ołtarzem głównym, w tzw. konfesji, widać odsłonięty fragment grobowca, w którym, wedle tradycji, pochowano św. Pawła. Obok jest fragment starej absydy z oryginalnej bazyliki konstantyńskiej. I jest też łańcuch, którym według tradycji skuto ręce apostoła Pawła, nauczającego rzymskiego żołnierza, pilnującego go w czasie inwigilacji procesu. Ołtarz papieski (baldachim) znajdujący się nad grobem apostoła został wykonany przez Arnolfo di Cambio w 1285 r.
Jak wspomniano wcześniej, w lipcu 1823 r. wybuchł pożar. Co ciekawe kaplica Najświętszego Sakramentu przetrwała pożar bazyliki praktycznie bez szwanku. Wewnątrz kryje się bezcenny krucyfiks z XIV wieku, przypisywany Pietro Cavalliniemu (inni uważają, że stworzył go Tino da Camaino). Po lewej stronie stoi mozaika Madonny z XII w., a po prawej – drewniany posąg św. Pawła z przełomu XIV i XV w., noszący na sobie wyraźne ślady ognia. Cała bazylika robi wielkie wrażenie na zwiedzających, pomijając już fakt, że sama jest ogromna.
Tych, którzy chcieliby dowiedzieć się więcej odsyłamy na strony internetowe, jak np. https://zagubieniwrzymie.pl/ostiense/ czy https://zagubieniwrzymie.pl/via-appia-antica-cz-3-katakumby/
Po nawiedzeniu bazyliki św. Pawła za Murami pielgrzymi mieli czas wolny, a potem cała grupa pełna niezwykłych przeżyć i wrażeń wróciła do hotelu ma kolację i nocleg. Trzeba odpocząć, bo przed nimi kolejny, interesująco zapowiadający się dzień.
Tekst: Róża Gorońska
Zdjęcia: Grażyna Kościerzyńska-Siekan, proboszcz – ks. Kazimierz Dullak oraz inni uczestnicy pielgrzymki
